Phân số lớp 5 là phần nhiều học sinh dễ hổng nhất. Thật ra nắm chắc 4 phép tính với phân số chỉ cần nhớ vài quy tắc: cộng trừ thì đưa về cùng mẫu, nhân thì nhân thẳng, chia thì nhân với phân số đảo ngược, và luôn rút gọn kết quả. Bài này giải thích từng phép thật dễ hiểu, chỉ ra 3 lỗi con hay mắc, kèm bài tập có đáp án để ba mẹ kèm con tại nhà.
1. Cộng, trừ phân số
Cùng mẫu số: cộng (hoặc trừ) hai tử số, giữ nguyên mẫu số. Ví dụ: 2/7 + 3/7 = 5/7.
Khác mẫu số: quy đồng mẫu số hai phân số rồi mới cộng/trừ. Ví dụ: 1/2 + 1/3 = 3/6 + 2/6 = 5/6.
Mẹo quy đồng nhanh: chọn mẫu số chung là số nhỏ nhất chia hết cho cả hai mẫu (bội chung nhỏ nhất), thay vì nhân đại hai mẫu với nhau cho ra số lớn khó tính. Làm xong luôn kiểm tra rút gọn nếu kết quả chưa tối giản.
2. Nhân phân số
Lấy tử nhân tử, mẫu nhân mẫu, rồi rút gọn. Ví dụ: 2/3 × 4/5 = 8/15. Nếu thấy tử và mẫu có thừa số chung, có thể rút gọn chéo trước khi nhân cho gọn.
3. Chia phân số
Lấy phân số thứ nhất nhân với phân số thứ hai đảo ngược (đảo tử và mẫu cho nhau). Ví dụ: 4/5 : 2/5 = 4/5 × 5/2 = 20/10 = 2. Chỉ đảo phân số thứ hai, không đảo phân số đầu.
4. Rút gọn & quy đồng — hai kỹ năng nền
Rút gọn: chia cả tử và mẫu cho cùng một số (dựa vào dấu hiệu chia hết cho 2, 3, 5, 9). Ví dụ: 6/8 = 3/4.
Quy đồng: đưa hai phân số về cùng mẫu để cộng/trừ được. Con thuộc bảng cửu chương thì làm hai việc này nhanh hơn hẳn — đây chính là nền tảng, hổng chỗ này là phân số sẽ đuối.
2. Chia phân số mà quên đảo ngược phân số thứ hai. Đúng: đổi thành phép nhân với phân số đảo.
3. Quên rút gọn kết quả cuối. Đúng: ra kết quả xong luôn kiểm tra rút gọn về tối giản.
Bài tập tự luyện (có đáp án)
Bài 2. 5/6 − 1/3 = ?
Bài 3. 2/3 × 3/4 = ?
Bài 4. 3/5 : 2/5 = ?
Bài 5. Rút gọn 12/18 = ?
Đáp án: 1) 4/8 = 1/2 · 2) 5/6 − 2/6 = 3/6 = 1/2 · 3) 6/12 = 1/2 · 4) 3/5 × 5/2 = 15/10 = 3/2 · 5) 12/18 = 2/3.
Khi nào nên cho con học kèm thêm?
Nếu con vẫn lẫn lộn sau khi đã luyện, rất có thể con hổng từ nền lớp 4 — đây là dấu hiệu con mất gốc Toán lớp 5. Lúc này nên chữa theo đúng lỗ hổng thay vì luyện tràn lan: bộ sách Lấy Lại Gốc Toán Lớp 5 có bài test định vị + chữa từng phần + đáp án chi tiết; hoặc đặt một buổi học thử miễn phí với gia sư Toán lớp 5 của Duy Thức để chỉ đúng chỗ con sai.
Gọi / Zalo: 0986.513.006
Câu hỏi thường gặp
Cộng phân số khác mẫu làm sao?
Quy đồng mẫu số hai phân số về cùng mẫu, rồi cộng hai tử và giữ nguyên mẫu, cuối cùng rút gọn kết quả.
Chia phân số có phải đảo cả hai không?
Không. Chỉ đảo ngược phân số thứ hai (số chia), rồi đổi phép chia thành phép nhân.
Làm sao để con nhớ lâu?
Cho con làm chậm và đúng trước, nhanh sau; mỗi phép tính luyện 5–7 bài cơ bản và luôn rút gọn kết quả để thành phản xạ.